Tako mali, a tako bitan: vitamin C

Vitamin C

Vitamin C ili L-askorbinska kiselina je hidrosolubilan vitamin neophodan za normalan rast i razvoj ljudskog organizma.

Esencijalan je nutrijent, što znači da ga naše tijelo ne može sintetisati, zbog čega se mora redovno unositi izbalansiranom ishranom. Sirovo voće i povrće je najbolji prirodan izvor vitamina C.

Najveće količine nalaze se u papaji, kiviju, citrusima (pomorandže, limun, grejpfrut, mandarine), jagodama, malinama, ananasu, brokoliju, crvenim paprikama, kupusu, prokelju, karfiolu, krompiru i paradajzu. Ostali izvori su dijetetski suplementi i hrana i piće obogaćeni vitaminom C (hljeb, žitarice, voćni sokovi, mliječni proizvodi).

Apsorpcija vitamina C u crijevima je dozno-zavisna, što znači da se u toku perioda smanjenog unosa on čuva u organizmu, a pojačano se izlučuje urinom pri većem unosu.

Vitamin C učestvuje u ključnim metaboličkim procesima koji doprinose očuvanju vitalnosti i poboljšanju otpornosti organizma. Neophodan je za biosintezu kolagena, glavnog strukturnog proteina mnogih vezivnih tkiva, kao što su tetive, ligamenti, hrskavice, kosti, koža, krvni sudovi, rožnjača i dentin.

Još jedna važna uloga vitamina C je da štiti tijelo od štetnih uticaja oksidativnog stresa, koji prouzrokuju slobodni radikali. Pored toga, adekvatan unos vitamina C može doprinijeti poboljšanju komponenti imunog sistema.

Vitamin C takođe povećava apsorpciju neorganskog nehem gvožđa i ulazi u sastav mnogih dijetetskih suplemenata koji sadrže gvožđe.

Hroničan nedostatak vitamina C u organizmu dovodi do pojave bolesti koja se naziva skorbut. Rijetko se javlja u razvijenim zemljama i najčešće je posljedica neadekvatne ishrane. Neke grupe stanovništva, kao što su bebe starosti od 6–12 mjeseci, starije osobe, hronični bolesnici, trudnice, dojilje, pušači i alkoholičari imaju veći rizik od nedostatka vitamina C. Prvi simptomi su najčešće vidljivi poslije mjesec dana od prestanka unošenja vitamina C i čine ih osjećaj umora, razdražljivost, bolovi u zglobovima i mišićima i lako nastajanje modrica.

Iako se smatra bezbjednom supstancom kada se upotrebljava u preporučenim dozama, vitamin C može da izazove neželjene efekte u vidu dijareje, mučnine, povraćanja, grčeva u stomaku, gorušice, osipa na koži i glavobolje.

Ljudi koji boluju od hemohromatoze, deficita enzima glukoza-6-fosfat dehidrogenaze i kamena u bubregu bi trebalo da izbjegavaju megadoze vitamina C, zbog mogućnosti razvijanja ozbiljnih neželjenih efekata.

Moguće su interakcije vitamina C sa sljedećim lijekovima: aspirinom, paracetamolom, ampicilinom, tetraciklinima, antacidima koji sadrže aluminijum, varfarinom, fenotiazinima, barbituratima, adrenalinom, oralnim kontraceptivima i nikotinskim preparatima. Osobe koje se liječe nekim od pomenutih lijekova bi trebalo da koriste vitamin C isključivo po preporuci svog ljekara.